Ga verder naar de inhoud

Competentieprognoses

Via projecties van de arbeidsvraag en het arbeidsaanbod willen we de vraag naar en het aanbod van arbeidskrachten in beeld brengen op het niveau van sectoren, beroepen en competenties. Door de confrontatie van deze vraag- en aanbodprojecties willen we ook zicht bieden op toekomstige mismatches op de Vlaamse arbeidsmarkt. Om deze projecties op te stellen, werken we verder op reeds ontwikkelde producten binnen het Steunpunt Werk en ontginnen we nieuwe databronnen. Het ontwikkelen van een volledig competentieprognosemodel is geen eenvoudige oefening en zal bestaan uit verschillende bouwstenen. We combineren deze oefening met onze andere werkpakketten en zullen dit daarom spreiden over onze steunpunttermijn. We werken daarbij wel toe naar het rapporteren van tussentijdse resultaten en deelproducten.

Waarom een competentieprognosemodel

Actieve loopbanen, waarin mensen vlot bewegen binnen en tussen jobs, vormen een belangrijke schakel in een goed werkende arbeidsmarkt. Het kan daarbij gaan om allerlei vormen van beweging: van het volgen van loopbaanbegeleiding en opleiding, het veranderen van job of functie, het overstappen naar werk vanuit inactiviteit of werkloosheid, tot het veranderen van regio. Een goed werkend opleidings- en loopbaansysteem binnen een dynamische arbeidsmarkt is daartoe noodzakelijk, zodat burgers en ondernemingen, samen met een brede waaier aan partners, actief kunnen en willen aan de slag gaan met de loopbaan.

In het tweede expertenadvies van de arbeidsmarktexpertengroep van Minister Crevits, waar ook de coördinator van het Steunpunt Werk deel van uitmaakt, pleiten we dan ook voor een leer- en loopbaanoffensief. De ontwikkeling van competentieprognoses langs vraag- en aanbodzijde vormt daarin een cruciale schakel. In het loopbaandenken worden evoluties op de ruimere arbeidsmarkt en daaruit voortvloeiende competentienoden immers nog te weinig meegenomen; in het competentiedenken wordt nog te weinig de link gemaakt met de ruimere loopbaancontext. We beschouwen het als noodzakelijk om een geïntegreerde benadering uit te werken in een wervend beleid rond ‘actieve loopbanen’ door de verbinding te maken tussen loopbanen en de ruimere arbeidsmarktcontext en de noden die daaruit komen.

Met het uitbouwen van competentieprognoses kunnen de grotere trends en veranderingen langs de vraag- en aanbodzijde op de toekomstige arbeidsmarkt geduid worden op vlak van sectoren, beroepen en competenties en kan hierop ook geanticipeerd worden. Uit de confrontatie van de verwachte veranderingen langs vraag- en aanbodzijde kunnen ook mismatches afgeleid worden tot het niveau van sectoren, beroepen en eventueel ook competenties. Deze competentieprognoses vormen een belangrijke basis om leren en bewegen doorheen de loopbaan meer effectief te kunnen ondersteunen, als reactie op veranderende noden op de arbeidsmarkt, en om transities proactief te faciliteren. Tegelijk is het belangrijk om wat een loopbaan duurzaam maakt, en wat mensen tegenhoudt of net mobiliseert om te leren of bewegen, hierin mee te nemen.

Langs de vraagzijde informeren dergelijke prognoses sectoren en werkgevers over de uitdagingen waar zij voor staan. Langs de kant van de burgers kan betere informatie over hoe de arbeidsmarkt evolueert en de vertaling naar wat dit voor elk van hen betekent naar arbeidsmarktkansen en vaardighedenontwikkeling, helpen om meer actieve en duurzame loopbanen te verkrijgen. Het Steunpunt Werk wil daarom de komende jaren meewerken aan het ontwikkelen van een dergelijk competentieprognosemodel.

Opbouw model

We willen dit competentieprognosemodel ontwikkelen in de vorm van een geïntegreerd arbeidsmarktmodel. Hierbij is het de bedoeling om parameters aan de aanbod- en vraagzijde van de arbeidsmarkt apart te simuleren en uit de confrontatie van beide uitspraken te doen om mismatches in de toekomst te kunnen signaleren.

Opbouw vraagzijde

Voor de vraagzijde trachten we om goed in beeld te brengen wat werkgevers vragen op de arbeidsmarkt en hoe deze vraag zal evolueren in de nabije toekomst. De vraagzijde van de arbeidsmarkt wordt gevat door de uitbreidingsvraag, dit is de vraag als gevolg van banengroei, en de vervangingsvraag, dit is de vraag als gevolg van personen die uitstromen uit de arbeidsmarkt. Voor deze projecties nemen we de sectorprojecties van het Steunpunt Werk als vertrekbasis.

Opbouw aanbodzijde

Naast de vraagzijde brengen we ook het beschikbare aanbod op de arbeidsmarkt in beeld en maken we projecties van hoe het aanbod zal evolueren in de nabije toekomst. Voor het arbeidsmarktaanbod maken we een inschatting van de grootteorde van groepen die de arbeidsmarkt in de toekomst zullen betreden. Voor elk van deze groepen voorzien we aparte projecties om deze ten slotte te combineren tot een projectie van het arbeidsmarktaanbod:

  • Instroomprojecties: Als eerste is er de netto-instroom uit het onderwijs. De afgelopen jaren werkten we met het Steunpunt Werk een methodologie uit voor instroomprojecties. Hiermee willen we, op basis van administratieve gegevens, zicht krijgen op de toekomstige arbeidsmarktinstroom van schoolverlaters per studieniveau.
  • Werkloosheids- en migratieprojecties: De tweede groep kan gevat worden als het reeds bestaande aanbod (de werkzoekenden zonder werk) aangevuld met de netto-instroom uit migratie. Hierbij zullen we beroep doen op het Federaal Planbureau dat jaarlijks ramingen publiceert over de werkloze bevolking en over de demografische vooruitzichten (waaronder het migratiesaldo).
  • Arbeidsreserverekening: we beogen om met het Steunpunt Werk een arbeidsreserverekening op te stellen waarin we de doorstroom naar werk analyseren van de verschillende groepen van de arbeidsreserve. Deze arbeidsreserverekening zou ons toelaten om een inschatting te maken van hoe de verschillende groepen van de arbeidsreserve zullen evolueren. Om de benodigde data te verkrijgen loopt er een uitgebreide data-aanvraag bij het Datawarehouse Arbeidsmarkt en Sociale Bescherming.

Niveau van ontwikkeling

Dit model zal ontwikkeld worden op drie verschillende niveaus: het eerste niveau is het niveau van de sectoren waarbij we mismatches op sectorniveau in kaart brengen, het tweede niveau is het niveau van de beroepen waarbij voor verschillende beroepen de vraag en het aanbod zullen geconfronteerd worden met elkaar. Het laatste niveau tenslotte is dat van de competenties waarmee we tot competentieprognoses komen. Met competenties bedoelen we vaardigheden/skills die nodig zijn om een bepaalde job uit te oefenen en die mensen ontwikkeld hebben door middel van scholing, opleiding, ervaring,… Door de top-down benadering zullen er in de eerste fases van het model nog geen competenties aan te pas komen zoals de naam van dit model zou doen vermoeden. In latere fases van de ontwikkeling zullen we wel tot op het niveau van competenties komen om zo competentieprognoses als resultaat te bekomen.

Vooruitzichten

Om dit competentieprognosemodel uit te werken, doen we beroep op enkele andere projecties ontwikkeld door het Steunpunt Werk zoals onze sectorprojecties en instroomprojecties maar evengoed boren we ook nieuwe databronnen aan zoals een werkgeverssurvey, vacature analyse en een expertenpanel. Meer gedetailleerde informatie over de opbouw van het model en de methodologie zullen in een latere publicatie toegelicht worden. Een concrete timing voor de oplevering van dit model is moeilijk te bepalen gezien de omvang en de verschillende lagen in dit model. Het projectiemodel zal laag voor laag opgebouwd worden en continu in ontwikkeling zijn. We zullen op deze pagina rapporteren over tussentijdse resultaten en updates.

Andere interessante thema's

Sectorprojecties

Hoe evolueren de aanwervingsbehoefte en vergrijzing in de sectoren in de toekomst?

Meer lezen

Instroomprojecties

Hoe evolueert de instroom van schoolverlaters op de arbeidsmarkt in de toekomst?

Meer lezen