Competentieprognoses - vraagzijde
De werkpakketten van het Steunpunt Werk bestaan uit twee grote onderdelen: de monitoring van de Vlaamse arbeidsmarkt en het opstellen van competentieprognoses voor Vlaanderen. Op deze pagina richten we ons op de competentieprognoses van de vraagzijde van de Vlaamse arbeidsmarkt. Wanneer we spreken over de vraagzijde van de arbeidsmarkt, nemen we het perspectief van werkgevers en sectoren in en de aanwervingsbehoeftes die zij kunnen hebben in de toekomst. We focussen ons daarbij op de vraag naar arbeid die er kan zijn in sectoren en beroepsgroepen, en op vlak van competenties. Het vraagperspectief is daarmee de onmisbare tegenhanger van de aanbodzijde: pas wanneer we weten wat er gevraagd wordt én wie er beschikbaar is, kan een zinvolle vergelijking worden gemaakt. Beide zijden worden in ons geïntegreerd matchingsmodel uiteindelijk naast elkaar gelegd om toekomstige spanningen op de arbeidsmarkt te signaleren.
Met deze competentieprognoses trachten we een antwoord te bieden op vragen als: in welke sectoren verwachten we dat de aanwervingsbehoefte de komende jaren het grootst kan zijn, en waardoor wordt die vraag aangedreven - door groei of door vergrijzing of mobiliteit? Welke beroepen kunnen aan belang winnen op de Vlaamse arbeidsmarkt, en welke dreigen te krimpen? Welke competenties kunnen in de toekomst het meest gevraagd worden? En welke nieuwe competentiebehoeften kunnen zich aandienen als gevolg van digitalisering, automatisering of de groene transitie?
Om deze vragen te beantwoorden, bieden we drie inhoudelijke domeinen aan, die we elk op een afzonderlijke pagina toelichten.
Sarah Vansteenkiste
Met onze sectorprojecties brengen we de toekomstige aanwervingsbehoefte en vergrijzing in kaart voor een breed gamma aan economische sectoren en paritaire comités, en geven we inzicht in de omvang en samenstelling van de vervangings- en uitbreidingsvraag. Aan de hand van benchmarks kan een sector ook inschatten hoe ze zich verhoudt ten opzichte van de globale Vlaamse arbeidsmarkt en andere sectoren of sectorgroepen.
Met onze beroepenprojecties gaan we een stap verder en maken we inschattingen van de toekomstige tewerkstelling en aanwervingsbehoefte op het niveau van beroepen. We geven zicht op de historische en door ons geprojecteerde evolutie van het aantal loontrekkenden in beroepen op verschillende detailniveaus, zowel over alle sectoren in Vlaanderen heen als binnen sectoren. Daarnaast geven we informatie over de gemiddelde jaarlijkse aanwervingsbehoefte die we verwachten, zowel in absolute aantallen als relatief ten opzichte van de tewerkstelling in het gekozen beroep tijdens het laatste historische jaar. Ook hier gaan we in op de redenen van de aanwervingsbehoefte: in welke mate gaat het om een uitbreidingsvraag, dan wel om een vervangingsvraag bij 25- tot 54-jarigen of bij 55-plussers.
Met het onderdeel vacatures en competenties van onze vraagzijdeprognoses richten we ten slotte de blik op de competentiedimensie van de vraag naar arbeid. We doen dit via een koppeling die we ontwikkelen tussen onze gebruikte beroepennomenclatuur en competentietaxonomieën die gericht zijn op de Vlaamse context. Daarnaast zetten we in op innovatieve en experimentele vacatureanalyses om in te spelen op nieuwe competentietrends en -ontwikkelingen.
Een stapsgewijze aanpak
De aanpak die we hanteren, is stapsgewijs en methodologisch onderbouwd. We vertrekken vanuit projecties van de tewerkstelling en de aanwervingsbehoefte op het niveau van sectoren en paritaire comités, en dalen vervolgens af naar het niveau van beroepen. In een volgende stap vertalen we die beroepenprojecties naar het niveau van competenties, door gebruik te maken van de competentieinformatie uit de Competent 2.0-beroepen- en competentiestandaard van VDAB. Aanvullend ontwikkelen we ook innovatieve methodes op basis van vacatureanalyses, waarbij bijvoorbeeld artificiële intelligentie ingezet wordt om competentieclusters te identificeren vanuit actuele vacaturedata. Deze modellen vormen samen de bouwstenen van de vraagzijde van onze competentieprognoses, die we vervolgens koppelen aan de aanbodzijde om tot een geïntegreerd matchingsmodel te komen.
Competentieprognoses ondersteunen toekomstgericht denken
Onze macrocompetentieprognoses steunen voornamelijk op statistische analyses van kwantitatieve data, maar we nemen ook kwalitatieve input mee. De horizon voor de prognoses is de middellange termijn. Met onze prognoses initiëren we meer toekomstgericht denken, zodat beleidsmakers en andere stakeholders niet enkel rekening houden met de ‘as is’-situatie op de Vlaamse arbeidsmarkt, maar ook aanvullend indicaties krijgen over toekomstige ontwikkelingen. Op die manier krijgen ze een belangrijke bijkomende tool in handen om in te spelen op deze toekomstscenario’s, in combinatie met andere bronnen.
Het gaat bij deze competentieprognoses niet om harde voorspellingen over hoe de toekomst zal zijn, maar om door data onderbouwde inschattingen van een onzekere toekomst. Tijdens onze prognoseperiode kunnen beleidsmakers en arbeidsmarktactoren nieuwe maatregelen of aanpassingen doorvoeren, en zelfs inspelen op deze prognoses, waardoor we andere evoluties en uitkomsten krijgen. Ook kunnen externe schokken en onverwachte conjunctuurschommelingen een onvoorziene invloed hebben.