Vacatures en competenties
Met dit luik van onze competentieprognoses willen we de vraagzijde van de arbeidsmarkt in beeld brengen op het niveau van competenties. Mismatch op de arbeidsmarkt kan zich namelijk ook op dat vlak manifesteren: de competenties van het arbeidsaanbod sluiten niet altijd aan bij wat werkgevers vragen. Door zicht te krijgen op welke competenties nu, en in de toekomst, gevraagd kunnen worden, willen we sectoren, opleidingsverstrekkers, VDAB en andere beleidsactoren helpen om hun opleidings- en aanwervingsbeleid beter af te stemmen op de competentienoden.
Dit werk is een onderdeel van de competentieprognoses van het Steunpunt Werk, waarmee we zowel de arbeidsvraag als het arbeidsaanbod in kaart helpen brengen en willen confronteren met elkaar, om mogelijke mismatches in de toekomst beter te kunnen detecteren. Waar onze sector- en beroepenprojecties de vraag uitdrukken in tewerkstelling en aanwervingsbehoefte, zetten we hier de stap naar het onderliggende niveau van competenties.
Sarah Vansteenkiste
Van beroepen naar competenties
Om de (toekomstige) vraag naar competenties in kaart te brengen, vertrekken we van onze bestaande beroepenprojecties en vertalen die naar het niveau van competenties. We maken daarvoor de koppeling met Competent 2.0, de beroepen- en competentiestandaard van VDAB. Competent 2.0 is bij uitstek afgestemd op de realiteit van de Vlaamse arbeidsmarkt. Daardoor vormt ze een waardevolle basis om onze projecties te verrijken met informatie over de gevraagde competenties.
Die koppeling is echter niet evident. Onze beroepenprojecties steunen op de internationale ISCO-beroepenclassificatie, en er bestaat geen één-op-éénverband tussen de ISCO-beroepen en de Competent 2.0-beroepen. Bovendien zijn competenties in Competent 2.0 geformuleerd op het niveau van beroepen, wat uitspraken op het niveau van ruimere beroepsgroepen bemoeilijkt. Om dit te overbruggen, ontwikkelden we een eerste proefmethodologie, waarbij we gebruikmaken van een hiërarchie die VDAB aan de Competent 2.0-competenties koppelde. Door competenties hiërarchisch te clusteren, kunnen we uitspraken doen op hogere aggregatieniveaus van zowel beroepen als competenties. Op deze methodologie werken we de komende jaren verder.
Innovatief vacatureonderzoek
De koppeling tussen de beroepenprojecties en Competent 2.0 vullen we aan met meer experimenteel onderzoek, waarin we nagaan of we competenties rechtstreeks uit vacatureteksten kunnen afleiden. Waar de koppeling met Competent 2.0 eerder een statische analyse oplevert, biedt het werken met actuele vacaturedata een dynamischer perspectief, dat sneller nieuwe en opkomende competenties zou kunnen oppikken. In samenwerking met VDAB onderzochten we in een doctoraatsonderzoek verschillende methoden om de skills uit (ruwe) vacaturedata via data-gedreven clustering bruikbaar te maken. Daaruit bleek dat menselijke interpretatie en expertise cruciaal blijven om tot bruikbare clusters te komen. Dit snel evoluerende vakdomein blijven we verder opvolgen.
Bouwsteen voor competentieprognoses
Dit luik van onze competentieprognoses vormt de brug tussen onze projecties op het niveau van beroepen en het meer verfijnde niveau van competenties, en draagt zo bij aan het signaleren van toekomstige mismatches op vlak van gevraagde vaardigheden. Het is een belangrijke, maar ook uitdagende stap: een eenduidige en volledige databron over de gevraagde competenties op de Vlaamse arbeidsmarkt bestaat vandaag niet, waardoor we deels op verkennend en experimenteel onderzoek aangewezen zijn. We ontwikkelen dit werk daarom stap voor stap, in nauwe afstemming met onder andere VDAB en de opdrachtgevers.
Onze macrocompetentieprognoses steunen voornamelijk op statistische analyses van kwantitatieve data, maar we nemen ook kwalitatieve input mee. De horizon voor de prognoses is de middellange termijn. Met onze prognoses initiëren we meer toekomstgericht denken, zodat beleidsmakers en andere stakeholders niet enkel rekening houden met de ‘as is’-situatie op de Vlaamse arbeidsmarkt, maar ook aanvullend indicaties krijgen over toekomstige ontwikkelingen. Op die manier krijgen ze een belangrijke bijkomende tool in handen om in te spelen op deze toekomstscenario’s, in combinatie met andere bronnen.
Het gaat bij deze competentieprognoses niet om harde voorspellingen over hoe de toekomst zal zijn, maar om door data onderbouwde inschattingen van een onzekere toekomst. Tijdens onze prognoseperiode kunnen beleidsmakers en arbeidsmarktactoren nieuwe maatregelen of aanpassingen doorvoeren, en zelfs inspelen op deze prognoses, waardoor we andere evoluties en uitkomsten krijgen. Ook kunnen externe schokken en onverwachte conjunctuurschommelingen een onvoorziene invloed hebben.
Andere interessante thema's
Competentieprognoses
Hoe evolueren de vraag en het aanbod van arbeidskrachten in de toekomst? Welke mismatches kunnen er in de toekomst zijn op de arbeidsmarkt?
Beroepenprojecties
Hoe evolueren de aanwervingsbehoefte en tewerkstelling in beroepen in de toekomst?
Vacatures
Hoe evolueren de ontvangen en openstaande vacatures? Welke vacaturegraad kennen we?