Sectorprojecties
Met onze sectorprojecties willen we zicht bieden op (toekomstige) evoluties aan de vraagzijde van de arbeidsmarkt. We maken inschattingen van hoe de toekomstige aanwervingsbehoefte in sectoren in Vlaanderen de komende jaren kan evolueren, en brengen daarbij ook de vergrijzing in beeld. We vertrekken van historische sectorale tewerkstellingsreeksen en projecteren die naar de toekomst. Het model laat ons toe om deze inzichten op verschillende niveaus uit te werken, van een afzonderlijke sector of paritair comité tot ruimere sectorgroepen en de Vlaamse arbeidsmarkt in haar geheel. Zo kunnen uiteenlopende actoren ermee aan de slag om zich voor te bereiden op de toekomstige arbeidsmarkt en ondersteunen de sectorprojecties een anticiperend beleid, waarbij aandacht kan gaan naar een versterking van het retentiebeleid of een uitbreiding van het opleidingsaanbod in functie van de verwachte aanwervingsbehoeften.
Deze sectorprojecties zijn een onderdeel van de competentieprognoses van het Steunpunt Werk, waarmee we zowel de arbeidsvraag als het arbeidsaanbod in kaart helpen brengen en willen confronteren met elkaar, om mogelijke mismatches in de toekomst beter te kunnen detecteren.
Eva Hannon
Aanwervingsbehoefte en vergrijzing
De geschatte aanwervingsbehoefte in een sector splitsen we op naar twee oorzaken: de vervangingsvraag ontstaat wanneer werknemers een werkgever of de sector verlaten en zo een vervangingsbehoefte creëren, terwijl de uitbreidingsvraag ontstaat door een eventuele groei van het aantal werknemers. Dankzij de data van het Dynam-project (HIVA – KU Leuven) kunnen we de uitstroom die aan de basis ligt van de vervangingsvraag zeer breed bekijken. Die kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van pensionering, ontslag, sterfte of migratie, maar eveneens van jobmobiliteit, waarbij ook intrasectorale bewegingen worden meegenomen.
Voorlopig bekijken we de uitstroom van werknemers louter vanuit het perspectief van de werkgever, wat we het microperspectief noemen: zodra een werknemer een werkgever in een bepaalde sector verlaat en er een nood aan vervanging creëert, leidt dit tot een vervangingsvraag en dus ook een aanwervingsbehoefte op ondernemingsniveau. Daarbij houden we geen rekening met de richting van de uitstroom. Aan de hand van meer gedetailleerde uitstroomgegevens uit het Dynam-project breiden we ons model uit met het perspectief van de sector. Daarbij maken we een onderscheid tussen uitstroom naar een nieuwe job binnen dezelfde sector en uitstroom buiten de sector (naar een nieuwe job in een andere sector, of bijvoorbeeld werkloosheid of niet-beroepsactiviteit). Veranderingen van werkgever binnen eenzelfde sector creëren vanuit dat perspectief niet langer een vervangingsvraag, in lijn met de methodologie van onze beroepenprojecties.
Daarnaast houden onze sectorprojecties geen rekening met de arbeidsvraag die wordt ingevuld door zelfstandigen en flexibele arbeidsstatuten zoals flexijobs. Hierdoor missen we voorlopig enkele belangrijke bronnen van arbeidsvraag in Vlaanderen. Een uitbreiding van onze modellen naar deze statuten willen we in de toekomst exploreren, als de capaciteit dat toelaat.
Naast de aanwervingsbehoefte brengt het model ook de vergrijzing in een sector in beeld. We tonen daarbij de evolutie van de leeftijdsverdeling, het aandeel 55-plussers en de uitstroom van 55-plussers. Zo wordt zichtbaar in welke mate een sector in de toekomst sterker kan vergrijzen dan in het verleden.
Interactieve toepassing
De resultaten kunnen geraadpleegd worden in een interactieve toepassing. Daarin kan een bepaalde sector worden geselecteerd, waarna alle resultaten voor die sector worden weergegeven. We hanteren twee sectorale afbakeningen: de analyses gebeuren ofwel op het niveau van een economische sector (op NACE 2-digitniveau), ofwel op het niveau van een paritair comité. Voor elke afbakening bieden we een aparte toepassing aan.
Bouwsteen voor competentieprognoses
De sectorprojecties zijn één van de componenten van onze competentieprognoses en brengen in dit kader de vraagzijde van de arbeidsmarkt in beeld. Daarnaast vertaalden we de sectorprojecties door naar het niveau van beroepen, en ontwikkelen we modellen om van beroepen af te dalen richting competenties. De vraag op sectorniveau confronteren we met de projecties aan de aanbodzijde van de arbeidsmarkt, om in eerste instantie potentiële mismatches op sectorniveau te kunnen signaleren. In een latere fase is het de opzet om mismatches ook op het niveau van beroepen en competenties uit het model te laten voortvloeien.
Onze macrocompetentieprognoses steunen voornamelijk op statistische analyses van kwantitatieve data, maar we nemen ook kwalitatieve input mee. De horizon voor de prognoses is de middellange termijn. Met onze prognoses initiëren we meer toekomstgericht denken, zodat beleidsmakers en andere stakeholders niet enkel rekening houden met de ‘as is’-situatie op de Vlaamse arbeidsmarkt, maar ook aanvullend indicaties krijgen over toekomstige ontwikkelingen. Op die manier krijgen ze een belangrijke bijkomende tool in handen om in te spelen op deze toekomstscenario’s, in combinatie met andere bronnen.
Het gaat bij deze competentieprognoses niet om harde voorspellingen over hoe de toekomst zal zijn, maar om door data onderbouwde inschattingen van een onzekere toekomst. Tijdens onze prognoseperiode kunnen beleidsmakers en arbeidsmarktactoren nieuwe maatregelen of aanpassingen doorvoeren, en zelfs inspelen op deze prognoses, waardoor we andere evoluties en uitkomsten krijgen. Ook kunnen externe schokken en onverwachte conjunctuurschommelingen een onvoorziene invloed hebben.
Andere interessante thema's
Competentieprognoses
Hoe evolueren de vraag en het aanbod van arbeidskrachten in de toekomst? Welke mismatches kunnen er in de toekomst zijn op de arbeidsmarkt?
Beroepenprojecties
Hoe evolueren de aanwervingsbehoefte en tewerkstelling in beroepen in de toekomst?