Ga verder naar de inhoud

Schoolverlatersprojecties

Schoolverlaters zijn een belangrijke en qua volume relatief stabiele bron van (nieuw) arbeidsaanbod: elk jaar verlaten enkele tienduizenden Vlaamse jongeren, op verschillende leeftijden, de schoolbanken en vervoegen zij de arbeidsmarkt. Met onze schoolverlatersprojecties willen we zicht bieden op hoe het aantal schoolverlaters de komende jaren kan evolueren, en in welke economische sectoren zij in eerste instantie aan de slag kunnen gaan. Deze projecties kunnen verschillende onderwijs- en arbeidsmarktactoren informeren over toekomstige evoluties in de omvang van afstudeercohortes en hoe de intrede van deze groepen op de arbeidsmarkt verloopt in termen van sectorale (loontrekkende) tewerkstelling.

Deze schoolverlatersprojecties zijn een onderdeel van de competentieprognoses van het Steunpunt Werk, waarmee we zowel de arbeidsvraag als het arbeidsaanbod in kaart helpen brengen en willen confronteren met elkaar, om mogelijke mismatches in de toekomst beter te kunnen detecteren.

Sarah Vansteenkiste

Projecties van toekomstige aantallen schoolverlaters en hun instroom in sectoren

Voor onze schoolverlatersprojecties maken we gebruik van de Schoolverlatersdata van VDAB, met gegevens over de volledige populatie aan Vlaamse schoolverlaters tussen 2018 en 2023. We volgen dan ook de VDAB-definitie: een schoolverlater in bv. 2023 is een jongere tussen 18 en 29 jaar, gedomicilieerd in het Vlaams Gewest, die in het school- of academiejaar 2022-2023 ingeschreven is in een erkende Vlaamse onderwijsinstelling en in het school- of academiejaar 2023-2024 niet langer ingeschreven is.

Een tweede bron voor de projecties zijn de Bevolkingsvooruitzichten van het Federaal Planbureau en Statbel. We gebruiken de waargenomen en geraamde bevolkingsaantallen naar geslacht en leeftijdjaar voor de Vlaamse bevolking tussen 18 en 29 jaar, om zo een zicht te krijgen op de omvang van de demografische cohortes waartoe de schoolverlaters behoren.

Om de sectorinstroom van schoolverlaters in te kunnen schatten, maken we gebruik van een koppeling tussen de VDAB-schoolverlatersdata en het Datawarehouse Arbeidsmarkt & Sociale Bescherming van KSZ. Dankzij deze koppeling weten we van alle schoolverlaters of ze op 30 juni in het jaar na schoolverlaten aan het werk waren (als loontrekkende) en zo ja, in welke sector.

In de schoolverlatersprojecties gaan met deze drie databronnen in drie stappen aan de slag:

  • We starten met een projectie van toekomstige aantallen schoolverlaters naar studieniveau. Bij deze projectie houden we rekening met trends in studiegedrag van jongeren en met de (geraamde) omvang van bevolkingscohortes via een cohort component methode.
  • In een tweede stap projecteren we toekomstige aantallen schoolverlaters naar studiedomein. We maken hierbij gebruik van een nieuwe VDAB-indeling met een twintigtal studiedomeinen, die studierichtingen met een vergelijkbare inhoud groepeert, over de studieniveaus heen.
  • Tot slot projecteren we de toekomstige sectorinstroom van schoolverlaters één jaar na schoolverlaten, rekening houdend met hoe schoolverlaters met verschillende studieprofielen in de observatieperiode als loontrekkenden in sectoren instroomden.

Dashboard Aanbodprojecties

De resultaten van de recentste schoolverlatersprojecties (juni 2026) ontsluiten we, samen met deze van de werkzoekenden, in het dashboard Aanbodprojecties dat in de loop van juli gepubliceerd wordt.

Dit dashboard visualiseert eerst de historische en geprojecteerde evolutie van het arbeidsaanbod: hoeveel werkzoekenden en schoolverlaters waren er de voorbije jaren en welke aantallen ramen we voor de volgende jaren?

Daarna zoomen we in op de instroom in sectoren: in welke sectoren gingen werkzoekenden en schoolverlaters in het recente verleden aan de slag en hoe zien we deze instroom in de nabije toekomst evolueren?

Het aanbod en de sectorinstroom van schoolverlaters kan verder gedetailleerd worden naar relevante kenmerken van hun studieloopbaan: scholingsniveau (kort-, midden- of hooggeschoold), studieniveau (onderwijsniveau van het laatst behaalde diploma) en studiedomein (inhoud van de laatste studierichting).

Een stapsgewijze aanpak

We blijven de komende jaren inzetten op het updaten en verder uitwerken van onze projectiemodellen. Dit omvat enerzijds uitbreidingen - zoals de ontwikkeling van scenario's waaarin we bijvoorbeeld rekening houden met inschrijfsdata in het kader van de schoolverlatersprojecties - en methodologische verfijningen van de bestaande modellen. Anderzijds zetten we stappen om onze modellen door te vertalen naar het niveau van beroepen en competenties. In eerste instantie verkennen we als volgende stap de vertaling van de werkzoekenden- en schoolverlatersprojecties naar beroepen. Dit is echter niet zo evident aangezien er in België geen administratieve beroependata bestaan, waar dit in bepaalde andere landen wel het geval is. Daardoor moeten we beroep doen op enquête-data waarmee we sneller op allerlei datalimieten botsen.

De stap die daarop volgt, naar het niveau van competenties, brengt nog bijkomende data-gerelateerde uitdagingen met zich mee. Aan de vraagzijde kunnen we daarvoor o.a. steunen op de Competent 2.0-beroepen- en competentiestandaard van VDAB, die voor een breed scala aan beroepen beschrijft welke competenties werkgevers vragen. Voor de aanbodzijde ontbreekt een vergelijkbaar instrument: er bestaat in Vlaanderen - en in België - geen gestructureerde databron die systematisch en in eenzelfde taal vastlegt welke competenties zij hebben. Bij de werkzoekenden is er het meeste data voorhanden, en kunnen we beroep doen op Competent 2.0 van VDAB. Bij schoolverlaters bieden centrale registraties van diploma's en gevolgde opleidingen enige houvast, maar vaardigheden die op de werkvloer, via informeel leren, of door levenservaring worden opgedaan, blijven volledig buiten beeld. Dat maakt het langs de aanbodzijde fundamenteel moeilijker om uitspraken te doen over competenties dan langs de vraagzijde. Het ontwikkelen van een methodologie die deze lacune aanpakt, vraagt wetenschappelijk innovatief onderzoek, intensieve samenwerking met databeheerders en beleidsactoren, en een experimentele aanpak waarbij we stapsgewijs toewerken naar bruikbare resultaten. Om die redenen vergt de uitbouw van het competentieniveau langs de aanbodzijde meer tijd en capaciteit, en bouwen we dit luik bewust gefaseerd op over de komende jaren.

Bouwsteen voor competentieprognoses

De schoolverlatersprojecties zijn één van de componenten van onze competentieprognoses voor Vlaanderen en brengen in dit kader, samen met de werkzoekendenprojecties, de aanbodzijde van de arbeidsmarkt in beeld. Dit aanbod confronteren we met de projecties aan de vraagzijde, om in eerste instantie potentiële mismatches op sectorniveau te kunnen signaleren. In een latere fase trachten we uit de verschillende modellen en databronnen ook (mis)matches op het niveau van beroepen en competenties te detecteren.

Onze competentieprognoses en hun deelmodellen zijn evenwel geen perfecte voorspeller van de toekomst, maar bieden door data onderbouwde inschattingen over de (onzekere) toekomst. Toch kunnen de schoolverlatersprojecties indicaties helpen geven van mogelijke toekomstige evoluties aan de aanbodzijde van de arbeidsmarkt. Beleidsmakers, onderwijsinstellingen, arbeidsbemiddelaars zoals VDAB en sectoren en werkgevers kunnen met deze informatie aan de slag, bijvoorbeeld bij het oriënteren van jongeren naar kansrijke studietrajecten of bij het anticiperen op mogelijk tekorten aan (jeugdige) arbeidskrachten met specifieke kwalificatieprofielen.

Andere interessante thema's

Competentieprognoses

Hoe evolueren de vraag en het aanbod van arbeidskrachten in de toekomst? Welke mismatches kunnen er in de toekomst zijn op de arbeidsmarkt?

Meer lezen

Werkzoekendenprojecties

Hoe evolueert het aanbod aan en de instroom van werkzoekenden op de arbeidsmarkt in de toekomst?

Meer lezen

Werkendenprojecties

Hoe evolueert het aanbod aan en de doorstroom van werkenden op de arbeidsmarkt in de toekomst?

Meer lezen