Werkzoekendenprojecties
Met onze werkzoekendenprojecties willen we zicht bieden op (toekomstige) evoluties aan de aanbodzijde van de arbeidsmarkt. We maken inschattingen van hoe het aantal werkzoekenden op de Vlaamse arbeidsmarkt de komende jaren kan evolueren, en naar welke sectoren zij doorstromen. Samen met onder meer de schoolverlaters vormen de werkzoekenden namelijk een belangrijk segment van het arbeidsaanbod. We stellen informatie ter beschikking over arbeidsmarktrelevante kenmerken. De werkzoekendenprojecties kunnen verschillende arbeidsmarktstakeholders, zoals sectororganisaties, VDAB en beleidsactoren, informeren over toekomstige evoluties in het arbeidsaanbod en hun aansluiting op de arbeidsmarkt. Zij kunnen met deze informatie aan de slag om anticiperend beleid te voeren en bijvoorbeeld extra in te zetten op opleiding en aanwerving.
Deze werkzoekendenprojecties zijn een onderdeel van de competentieprognoses van het Steunpunt Werk, waarmee we zowel de arbeidsvraag als het arbeidsaanbod in kaart helpen brengen en willen confronteren met elkaar, om mogelijke mismatches in de toekomst beter te kunnen detecteren.
Eva Hannon
Samenstelling en instroom in sectoren
Werkzoekenden vormen een belangrijk deel van het arbeidsaanbod. Ze omvatten niet enkel werklozen met een werkloosheidsuitkering, maar ook andere groepen werkzoekenden die bij VDAB gekend zijn. Door deze ruimere afbakening te hanteren, nemen we ook belangrijke groepen niet-beroepsactieven mee, waardoor we inspelen op de bredere arbeidsreserve-insteek van het Vlaamse arbeidsmarktbeleid. Voor deze projecties baseren we ons op gegevens over werkzoekenden zonder werk die we van VDAB verkrijgen.
Met de werkzoekendenprojecties schatten we in hoe de groep werkzoekenden er in de toekomst kan uitzien, de mate waarin zij richting werk stromen, en in welke sectoren zij aan de slag gaan. We werken daarvoor op het niveau van geaggregeerde economische sectoren en houden waar mogelijk rekening met profielkenmerken zoals scholingsniveau en leeftijd. Het in beeld brengen van de instroom per sector is een cruciale stap om de aanbodzijde te kunnen confronteren met onze vraagzijdeprojecties, maar biedt ook inzichten die op zichzelf geraadpleegd kunnen worden door verschillende arbeidsmarktactoren.
In een latere fase verkennen we de vertaalslag van het niveau van sectoren naar het niveau van beroepen. Hierbij zoeken we steeds afstemming met de noden van Departement WEWIS, VDAB en andere beleidsactoren. Door het gebrek aan administratieve beroependata in België zijn we voor deze oefening aangewezen op survey-data, namelijk de Enquête naar Arbeidskrachten van Statbel, wat enkele methodologische en data-technische uitdagingen met zich meebrengt.
De werkzoekenden projecteren we aan de hand van twee grote stappen:
- We starten met een projectie van toekomstige aantallen werkzoekenden naar kenmerken, zoals leeftijd en scholingsniveau. Hierbij hanteren we de werkloosheidsprognoses uit het HERMREG-model van het Federaal Planbureau als raming van het toekomstig aantal werkzoekenden. Vervolgens schatten we aan de hand van gegevens van VDAB in hoe deze groep in de toekomst samengesteld kan zijn, naar leeftijd en scholingsniveau.
- Daarna projecteren we de toekomstige sectorinstroom van werkzoekenden, waarbij we rekening houden met hoe werkzoekenden met verschillende kenmerken in de observatieperiode in sectoren instroomden.
Dashboard Aanbodprojecties
De resultaten van de recentste werkzoekendenprojecties (juni 2026) ontsluiten we, samen met deze van de schoolverlaters, in het dashboard Aanbodprojecties dat in de loop van juli gepubliceerd wordt.
Dit dashboard visualiseert eerst de historische en geprojecteerde evolutie van het arbeidsaanbod: hoeveel werkzoekenden en schoolverlaters waren er de voorbije jaren en welke aantallen ramen we voor de volgende jaren?
Daarna zoomen we in op de instroom in sectoren: in welke sectoren gingen werkzoekenden en schoolverlaters in het recente verleden aan de slag en hoe zien we deze instroom in de nabije toekomst evolueren?
Het aanbod en de sectorinstroom van werkzoekenden kan verder gedetailleerd worden naar voor deze groep relevante kenmerken: hun scholingsniveau (kort-, midden- of hooggeschoold) en leeftijd.
Een stapsgewijze aanpak
We blijven de komende jaren inzetten op het updaten en verder uitwerken van onze projectiemodellen. Dit omvat enerzijds uitbreidingen en methodologische verfijningen van de bestaande modellen, zoals het ontwikkelen van nieuwe scenario's. Anderzijds zetten we stappen om onze modellen door te vertalen naar het niveau van beroepen en competenties. In eerste instantie verkennen de vertaling van de werkzoekenden- en schoolverlatersprojecties naar beroepen. Dit is echter niet zo evident aangezien er in België geen administratieve beroependata bestaan, waar dit in bepaalde andere landen wel het geval is. Daardoor moeten we beroep doen op enquête-data waarmee we sneller op allerlei datalimieten botsen.
De stap die daarop volgt, naar het niveau van competenties, brengt nog bijkomende data-gerelateerde uitdagingen met zich mee. Aan de vraagzijde kunnen we daarvoor o.a. steunen op Competent 2.0, de beroepen- en competentiestandaard van VDAB, die voor een breed scala aan beroepen beschrijft welke competenties werkgevers vragen. Voor de aanbodzijde ontbreekt een vergelijkbaar instrument: er bestaat in Vlaanderen - en in België - geen gestructureerde databron die systematisch en in eenzelfde taal vastlegt welke competenties zij hebben. Bij de werkzoekenden is er het meeste data voorhanden, en kunnen we beroep doen op Competent 2.0 van VDAB. Bij schoolverlaters bieden centrale registraties van diploma's en gevolgde opleidingen enige houvast, maar vaardigheden die op de werkvloer, via informeel leren, of door levenservaring worden opgedaan, blijven volledig buiten beeld. Dat maakt het langs de aanbodzijde fundamenteel moeilijker om uitspraken te doen over competenties dan langs de vraagzijde. Het ontwikkelen van een methodologie die deze lacune aanpakt, vraagt wetenschappelijk innovatief onderzoek, intensieve samenwerking met databeheerders en beleidsactoren, en een experimentele aanpak waarbij we stapsgewijs toewerken naar bruikbare resultaten. Om die redenen vergt de uitbouw van het competentieniveau langs de aanbodzijde meer tijd en capaciteit, en bouwen we dit luik bewust gefaseerd op over de komende jaren.
Bouwsteen voor competentieprognoses
De werkzoekendenprojecties zijn één van de componenten van onze competentieprognoses en brengen in dit kader, samen met de schoolverlatersprojecties, de aanbodzijde van de arbeidsmarkt in beeld. Dit aanbod confronteren we met de projecties aan de vraagzijde, om in eerste instantie potentiële mismatches op sectorniveau te kunnen signaleren. In een latere fase is het de opzet om mismatches ook op het niveau van beroepen en competenties uit het model te laten voortvloeien.
Onze competentieprognoses en hun deelmodellen zijn evenwel geen perfecte voorspeller van de toekomst, maar bieden door data onderbouwde inschattingen over de (onzekere) toekomst. Beleidsmakers en arbeidsmarktstakeholders kunnen in onze prognoseperiode nieuwe aanpassingen of maatregelen nemen, en zelfs inspelen op vaststellingen die we doen, waardoor resultaten kunnen wijzigen doorheen de tijd. Ook sterke externe schokken en onverwachte conjunctuurschommelingen kunnen een onvoorziene invloed hebben.
Toch kunnen de werkzoekendenprojecties indicaties helpen geven van mogelijke toekomstige evoluties aan de aanbodzijde van de arbeidsmarkt. Zo kunnen VDAB en andere arbeidsmarktactoren beter inschatten hoe de instroom van werkzoekenden zich verhoudt tot de verwachte vraag, en hun activering en opleiding daarop afstemmen.
Andere interessante thema's
Competentieprognoses
Hoe evolueren de vraag en het aanbod van arbeidskrachten in de toekomst? Welke mismatches kunnen er in de toekomst zijn op de arbeidsmarkt?
Schoolverlatersprojecties
Hoe evolueert het aanbod aan en de instroom van schoolverlaters op de arbeidsmarkt in de toekomst?
Werkendenprojecties
Hoe evolueert het aanbod aan en de doorstroom van werkenden op de arbeidsmarkt in de toekomst?