Trendrapport 2025: Kwetsbare groepen op de Vlaamse arbeidsmarkt

In samenwerking met het Departement WEWIS publiceren we de zesde editie van het Trendrapport Kwetsbare groepen op de Vlaamse arbeidsmarkt. In dit rapport analyseren we de arbeidsmarktpositie van verschillende kwetsbare groepen aan de hand van hun werkzaamheidsgraad, werkloosheidsgraad en niet-beroepsactievengraad. Het gaat om personen met een migratieachtergrond, jongeren en NEET-jongeren, 55-plussers, kortgeschoolden en personen met een arbeidshandicap. We maken bij elke kwetsbare groep waar relevant ook de opdeling naar geslacht.

Nieuw in deze editie is onze bijkomende focus op werklozen naargelang hun uitkeringsstatus en de duur van hun werkloosheid, waarin we bijzondere aandacht hebben voor personen die langer dan twee jaar werkzoekend zijn. Daarnaast brengen we voor elke kwetsbare groep de niet-beroepsactieve arbeidsreserve in kaart. We zoomen ook bij elke groep in op de mogelijke werkzaamheidsgroei die ze kunnen maken, wanneer hun potentiële arbeidsreserve bij werklozen, bij zoekende of beschikbare niet-beroepsactieven en bij niet-beroepsactieven die zichzelf als werkloos of werkend beschouwen, formeel aan de slag zou gaan.

Ons rapport illustreert met welke specifieke arbeidsmarktrisico’s kwetsbare groepen anno 2024 in Vlaanderen worden geconfronteerd. Een greep uit de vele inzichten:

• De werkzaamheidsgraad bereikte in 2024 nieuwe hoogten, met de sterkste stijging over de periode 2014-2024 bij de 55-plussers. Ook de niet-beroepsactievengraad bij 55-plussers bereikt haar laagste niveau in 2024, maar blijft wel meer dan dubbel zo hoog als bij de 20- tot 54-jarigen. Daarnaast valt ook de daling van de werkzoekende 55-plussers zonder werk op, vooral bij zij die langer dan 2 jaar werkloos en uitkeringsgerechtigd zijn. Tegelijkertijd blijft de uitstroom uit werkloosheid naar werk bij de 55-plussers een pijnpunt, zeker bij zij die langer dan een jaar werkloos zijn..
• Ook personen met een migratieachtergrond tonen een sterke vooruitgang inzake werkzaamheid, maar hun werkloosheidsgraad stijgt licht sinds 2023. In de recente toename van de werkloosheid binnen deze groep spelen activeringsmaatregelen mogelijk een rol, zoals de verplichte inschrijving van inburgeraars bij VDAB en de verhoogde doorstroom vanuit OCMW’s.
• De werkzaamheidsgraad van jongeren (15-24 jaar) kent de laatste twee jaar eerder een lichte daling. De relatief lage werkzaamheidsgraad bij deze groep (31,5% in 2024) is mee te verklaren door het grote aandeel studenten in deze leeftijdscategorie die niet werken. De jeugdwerkloosheid is voor het tweede jaar op rij gestegen.
• Ondanks hun vooruitgang in werkzaamheid blijven kwetsbare groepen achterophinken. De grootste kloof vinden we bij personen met langdurige hinder door een handicap, aandoening of ziekte: ongeveer de helft is aan de slag, tegenover iets meer dan 8 op de 10 van de personen die geen hinder ervaren.
• Kwetsbare groepen zijn oververtegenwoordigd onder niet-werkenden die relatief dicht bij de arbeidsmarkt staan: werklozen, zoekende of beschikbare niet-beroepsactieven en niet-beroepsactieven die zichzelf als werkend of werkloos beschouwen. Slagen we erin deze groepen sterker aan de slag te krijgen, dan kan de doelstelling van 80% werkzaamheid overschreden worden volgens onze (theoretische) berekeningen van de potentiële werkzaamheidsgraad. De grootste potentiële werkzaamheidsstijgingen vinden we terug bij personen geboren buiten EU-27 en jongeren tussen 15 en 24 jaar (beiden +10,2 procentpunt).
• De niet-beroepsactieve arbeidsreserve bestaat grotendeels uit personen die niet actief naar werk zoeken en niet meteen beschikbaar zijn. Binnen deze groep zijn er duidelijke verschillen: het aandeel huisvrouwen ligt bijvoorbeeld vooral hoger bij vrouwen geboren buiten de EU-27 en bij kortgeschoolden, terwijl arbeidsongeschiktheid vaker voorkomt bij 55-plussers en kortgeschoolden. Deze groepen staan doorgaans verder van de arbeidsmarkt: de meerderheid is niet gekend bij VDAB en beschikt over weinig (recente) werkervaring.

Dit en veel meer is terug te vinden in ons uitgebreide Trendrapport van 2025.